verhalen

De geschiedenis van de Zwanenhof kent al ruim honderd jaar. Katholieken bevolkingsgroepen in Twente hadden al lang de dringende behoefte aan een retraitehuis in de eigen omgeving. De paters Redemptoristen hadden tussen 1910 en 1931 door het hele land verspreid al zeven dergelijke huizen gebouwd. In 1922 werd het land ervoor aangekocht van de boer Zegger. Met name interessant vanwege het nabijgelegen treinstation van Zenderen. In 1925 kon de bouw beginnen. De vorm van de kapel en van het trappenhuis is op de foto’s al zichtbaar.

Op 30 juli 1927 gingen de deuren open voor de eerste gasten. Met paard en wagen werden ze opgehaald van het station. Veel mensen hebben de gewoonte om het gebouw “een klooster” te noemen. Dat is begrijpelijk, vanwege de vorm van het gebouw en het gegeven dat er paters en zusters in woonden.

Maar feitelijk is de Zwanenhof nooit een klooster geweest. Een klooster biedt de bewoners een leven van bidden en werken, afgescheiden van “de wereld”, vaak met een muur om het terrein heen.

De Zwanenhof is gebouwd en vanaf 1927 tot en met 2019 in gebruik geweest als een retraitehuis, later als bezinningscentrum. De paters verzorgden er meerdaagse groepsbijeenkomsten met het doel om na te denken over het geloof, om tot rust en tot inkeer te komen en te ontdekken wat het katholieke geloof betekent voor het dagelijks leven.

Diverse paters waren als pastoor of kapelaan werkzaam in Twentse parochies. Vier broeders hadden de zorg over de tuin, de bijbehorende boerderij en deden de nodige reparaties aan het huis. De groep “Kleine Zusters van de H. Jozef” uit Heerlen hadden de huishoudelijke zorg voor het huis, de paters en de gasten. Zo werd er in 1925 begonnen aan de bouw van een indrukwekkend huis, maar ook aan de opbouw van het geloofsleven van Twentse katholieken en later meer algemeen de groei van geestelijk leven en spiritualiteit. Op welke manier dat gebeurde? Daarover later meer…..

Oudjaarsdag.

Een dag met zoveel vaste tradities en rituelen, om betekenis te geven aan een “gewone woensdag”, de laatste dag in december.
In kranten, op TV en radio kijkt men in allerlei overzichten terug op 2025. Maar ook wijzelf worden uitgenodigd om stil te staan bij “hoe zijn we tot hier gekomen?”
In de grote wereld om ons heen gebeurde van alles om je grote zorgen over te maken. Het goede nieuws blijft vaak verstopt en onuitgesproken. En ook in onze persoonlijke levens kan alles, soms totaal onverwacht, op zijn kop komen te staan. Verlies van dierbaren, bericht van ernstige ziekte, ander ongeluk wat een mens kan overkomen. Iets wat je nog helemaal niet kon weten toen het jaar 2025 begon…. Maar evengoed zullen er ook gebeurtenissen zijn geweest, waar je met blijdschap en dankbaarheid aan terug kunt denken.

Hoe het ook maar is gegaan; een bijzondere gedachte komt bij mij op.
2025 is TIJD geweest, tijd van maanden, dagen, uren. Tijd gegeven om te leven.
En dan komen ook meteen de wijze woorden uit het bijbelboek Prediker in mij boven drijven. Vooral in de vertaling die Huub Oosterhuis ervan gemaakt heeft, een lied dat bij zoveel gelegenheden gezongen wordt als we het “leven vieren” in de zo geliefde kapel van De Zwanenhof. De tekst past zo wonderwel goed bij Oudjaarsdag. Een dag waarop we terugkijken op ons leven, met alle mogelijkheden contrasten. Maar ook een dag waarop aan het eind het vuurwerk de hemel verlicht, om het nieuwe jaar in dank en met alle goede wensen te begroeten: “Toekomst die gekomen is”!

Tijd van vloek en tijd van zegen
Tijd van droogte, tijd van regen
Tijd van oogsten, tijd van nood,
tijd van stenen, tijd van brood
tijd van liefde, nacht van waken,
uur der waarheid, dag der dagen,
toekomst die gekomen is,
woord dat vol van stilte is.

Tijd van troosten, tijd van tranen,
tijd van mooi zijn, tijd van schamen,
tijd van jagen nu of nooit
tijd van hopen dat nog ooit.
Tijd van zwijgen, zin vergeten,
nergens blijven, niemand weten.
Tijd van kruipen, angst en spijt,
zee van tijd en eenzaamheid.

Wie aan dit bestaan verloren
nieuw begin heeft afgezworen,
wie het houdt bij wat hij leeft
sterven zal hij ongeleefd.
Tijd van leven om met velen
brood en ademtocht te delen.
Wie niet geeft om zelfbehoud,
leven vindt hij honderdvoud.

Ik wens iedereen een bezinningsvolle overgang toe, over de drempel naar het nieuwe jaar: een tijd ons gegeven om vooral met elkaar te delen wat ons overkomt. En erop te mogen vertrouwen dat er Een is met de beloftevolle naam “Ik zal er zijn”. Wat ons ook gaat gebeuren: we worden gedragen en ontvangen kracht voor steeds een nieuw begin!

We delen de komende tijd regelmatig verhalen en ervaringen uit het verleden van De Zwanenhof. Deze verhalen zullen steeds door andere betrokkenen bij het voormalig Retraitehuis en Bezinningscentrum, nu Landgoed genoemd, verteld worden. Ik, Susan ben gevraagd om dit te begeleiden en alle verhalen te verzamelen en voel me zeer vereerd.

Als je stilstaat bij de geschiedenis, dan sta je automatisch stil bij wat deze gebeurtenissen voor jou betekenen. De Zwanenhof speelt al vanaf de zeventiger jaren van de vorige eeuw een rol in het leven van mijn man (Gerard) en mij (Susan). Als leden van het jeugdkoor Con Brio en de liturgiegroep van de Theresiakerk in Borne volgden we destijds liturgietrainingen en lieddagen in De Zwanenhof.

Vanaf 1980 werden we (vanuit onze latere woonplaats Enschede) wekelijkse bezoekers van het bezinningscentrum, als nieuwe leden van het nieuw op te richten jongvolwassenenkoor, dat al snel de naam Twents Liturgiekoor kreeg onder de zeer inspirerende leiding van zuster Jeanne Marie Vos. Elke vrijdagavond belden we aan en deed zuster Antoinella de deur voor ons open. We voelden ons thuis bij de paters en zusters die het huis bewoonden. Zelfs onze kinderen werden er gedoopt.

Later kwamen er ook zogenaamde lekentheologen werken. Zowel deze mensen als de teksten van de liederen die we zingen, inspireerden mij om theologie te gaan studeren. In 2005 kregen we de kans om onze betrokkenheid bij De Zwanenhof nog te versterken door bewoners te worden van de dienstwoning op het terrein. We zwaaiden zusters en paters uit en waren getuige van de verdrietige tijd rond het faillissement eind 2019. We konden blijven wonen op nummer 4 en mochten de nieuwe eigenaar Ronald Helder en de Oekraïense oorlogsvluchtelingen begroeten.

Hiermee heb ik mijn betrokkenheid bij De Zwanenhof kort geïntroduceerd. In de komende tijd zullen op deze pagina diverse ervaringen te lezen zijn, van onszelf, maar ook van diverse anderen.